• تماس بگیرید: ۰۷1۳۲۳۰۶۶۴۴
  • شیراز - بلوار زند - جنب کمیته امداد - ساختمان مرکز پزشکی شهر - طبقه ۴

مشاهده متن

کد قفل کردن راست کليک

بیماری التهاب روده چیست؟


چهارشنبه 9 بهمن 1398



 مقدمه 

مجرای معده ای - روده ای، یک لوله تو خالی است که از دهان تا مقعد کشیده شده، حدود هشت متر طول دارد و وظیفه اصلی آن، هضم و جذب مواد غذایی، و نیز ذخیره و دفع مواد هضم نشده می باشد. اجزای اصلی آن، مری، معده، روده کوچکه روده بزرگ، و مقعد می باشد. بیماری التهابی روده شرایطی است که در نتیجه آن روده ها ملتهب گشته و گاهی دچار زخم می شوند. التهاب روده خود را به صورت دو بیماری نشان می دهد: بیماری کرون و کولیت زخم شونده. این دو بیماری متفاوت هستند، ولی شباهتهای زیادی با یکدیگر دارند و به اختصار IBD نامیده می شوند. از شباهت های آنها این است که هر دوی آنها، یک بیماری مزمن هستند، دارای دوره های متناوب شروع حاد و نیز دوره های بهبودی در فواصل بین آنها می باشند، هر دو، بیشتر در افراد ۲۰ تا ۴۰ ساله دیده می شوند، گر چه ممکن است برای اولین بار در کودکان و افراد پیر نیز ظاهر گردند.

 از تفاوت های اصلی آنها این است که کولیت زخم شونده، تنها بافت سطحی روده بزرگ (کولون) را درگیر می کند، در حالی که بیماری کرون، ممکن است هر قسمتی از دستگاه گوارش (از دهان تا مقعد) را تحت تأثیر قرار دهد، معمولا بیشتر از همه در روده کوچک و کولون دیده می شود و همچنین کل ضخامت دیواره روده را نیز در بر می گیرد.

 کولیت زخم شونده Ulcerative colitis (UC)  :

کولیت زخم شونده، مقعد و روده بزرگ را تحت تأثیر قرار داده، التهاب و زخمهای ریز بسیاری در درون بافت روده بزرگ ایجاد می کند که منجر به اسهال و گاهی اسهال خونی می شود. دردهای شکمی و نیاز فوری به استفاده از توالت نیز ممکن است رخ بدهد. در صورتی که التهاب تنها در ناحیه مقعد باشد، پروکتیت نیز نامیده می شود.

 علائم کولیت زخم شونده: بیماران، معمولا در مراحل اولیه بیماری علائم اندکی دارند، ولی هنگام عود بیماری، می توانند علائم ذیل را نشان دهند :

 دفع خون، بلغم و بی اختیاری مدفوع

اسهال که ممکن است شدید باشد

 خستگی و کمبود انرژی

درد شکم

علائم غیر شایع تری مانند: کاهش وزن و کاهش اشتها و تب

بیماری کرونCrohn Disease (CD): این بیماری به نام پزشک آمریکایی، برلین کرون، که آن را برای اولین بار در سال ۱۹۳۲ تشریح نمودنام گذاری شده است و می تواند ضایعات منفردی در تمامی قسمت های دستگاه گوارش از دهان تا مقعد ایجاد کند. گاهی این بیماری با التهاب در سایر اندام ها مانند مفاصل، پوست و چشم ها نیز مرتبط است. این بیماری نیز دارای دوره های بهبودی و تشدید می باشد، ولی علائم و الگوی بیماری در مقایسه با کولیت زخم شونده غیر قابل پیش بینی تر می باشد.

 علائم بیماری کرون :

1-اسهال :گاهی همراه با خون

2-درد شکم: به دلیل التهاب ناشی از فعالیت بیماری که ممکن است همراه استفراغ و نفخ نیز باشد.

3 - کاهش وزن: به دلیل جذب ناکافی مواد مغذی که در بیماری کرون متداول تر از کولیت زخم شونده می باشد.

4 - علائم غیر شایع مانند: تشکیل آبسه، فيستول (مجراهای غیر عادی بین روده و پوست یا سایر ارگان ها همچون واژن یا مثانه) و نیز خال های گوشتی در اطراف مقعد.

علائم خارج روده ای IBD :علاوه بر علائم اصلی ذکر شده در بالا، بیماری التهابی روده ممکن است با بروز علائم خارج دستگاه گوارش نیز همراه باشد که این علائم به نسبه کمتر متداول می باشند.

مفاصل: تورم مفاصل بزرگ و کوچک دستها، پاها، لگن، و ستون فقرات که منجر به درد، ورم و محدودیت در حرکت نرمال می گردد.

 پوست: ضخیم شدن، درد و قرمزی پوست به خصوص ساق پا

 چشم ها: دردناک شدن، قرمزی و اشک چشم

 کبد: یرقان (زرد شدن پوست و چشم ها)، و سوءهاضمه ناشی از درگیری کبد و صفرا

 در ویزیت اول پزشک چه اتفاقی می افتد؟

 گرفتن شرح حال

معاینه عمومی

 هنگامی که پزشک معالج در مورد علائم مطرح شده در قسمت قبل جویا می گردد، معاینه عمومی از بیمار نیز به عمل می آورد بررسی شکم و بررسی سایر اعضاء از جمله هر گونه تغییرات مفصلی، چشم و یا پوست در برخی موارد، بررسی مقعد برای خال های گوشتی، فیستول، آبسه یا خون ریزی انجام می گردد.

 چه آزمایشات یا تست هایی ممکن است انجام گیرند؟

آنالیز نمونه مدفوع به منظور مشاهده هر گونه عامل عفونی یا اسهال

آزمایشات خون

اشعه ایکس از شکم

کولونوسکوپی و سیگموئیدوسکپی (بررسی روده با یک لوله ی متصل به دوربین انعطاف پذیر و کوچک)

کولونوسکوپی و سیگموئیدوسکوپی

 به پزشک این امکان را می دهند تا مستقیما روده بزرگ را مشاهده نموده و بیماری کرون و کولیت زخم شونده را از هم تشخیص دهد. این بررسی در یک روز انجام می گیرد و نیازی به بستری شدن در بیمارستان ندارد. ابزار مورد استفاده کلونوسکوپ نام دارد که به اندازه ضخامت انگشت اشاره شما می باشد. این دستگاه دارای نور، دوربین و یک کانال برای نمونه برداری از بافت روده می باشد. کلونوسکوپ، به دقت از مقعد عبور کرده و وارد روده بزرگ می گردد و به پزشک امکان مشاهده ناهنجاریها و نیز گرفتن بیوپسی بدون درد را می دهد. به منظور بهینه سازی دید پزشک، روده باید کاملا خالی از مدفوع باشد. از این رو، پزشک یک سری مسائل مربوط به آماده سازی را به شما توصیه می نماید که شما باید آنها را دقیقا اجرانمایید. در اتاق بررسی، بر روی یک تخت به راحتی و به سمت چپ پهلو قرار خواهید گرفت. یک آرام بخش پیش از آغاز کلونوسکوپی، تزریق میگردد. تیوب سپس از مقعد عبور نموده و هوا نیز عبور داده می شود تا روده را باز نموده و تصویر بهتری از بافت روده نشان دهد. این حالت ممکن است کمی به شما حس ناخوشایند نفخ و نیاز به رفتن به دستشویی را بدهد. نگران نباشید زیرا روده خالی است و پزشک و پرستاران شما را به خوبی درک می کنند. این بررسی معمولا حدود ۲۰ دقیقه طول می کشد، گرچه گاهی ممکن است اندکی بیشتر طول بکشد. پس از آن، برای حدود نیم ساعت در یک اتاق از شما مراقبت شده و به زودی اجازه غذا خوردن به شما داده می شود. پزشک می تواند بیشتر نتایج را بلافاصله پس از آزمایش اعلام نماید، اگرچه آنالیز نتایج بیوپسی چندین روز به طول می انجامد.

 کولونوگرافی

در این روش به کمک کامپیوتر یک تصویر سه بعدی از روده و از طریق یک اسکن اشعه ایکس خاص به دست می آید. این تصویر مشابه تصویر ایجاد شده از کولونوسکوپی است. این روش معمولا زمانی مورد استفاده قرار می گردد که به هر دلیلی پزشک قادر به بررسی تمامی نقاط روده بزرگ با اندوسکوپ نباشد

مطالعات باریم

 در این روش یک تنقیه باریم به کمک ورود یک تیوب کوچک از طریق مقعد انجام می شود، باریم با اشعه ایکس مشاهده شده و ناهنجاری های موجود نیز قابل مشاهده می شود.

 لزوم پیگیری های مرتب در IBD:

 از آنجاکه هر دو بیماری کرون و کولیت زخم شونده، بیماری های مزمنی هستند که ممکن است مستلزم نظارت در تمام طول عمر و حتی در زمانی که بیماری هیچ گونه علائمی ندارد، نیز باشند، پس ویزیت های مرتب توسط پزشک جهت کنترل این بیماری الزامی است. در هر ویزیت، یک شرح حال به روز رسانی شده از علائم گرفته شده، معاینه بالینی انجام و ممکن است برخی آزمایشات خونی نیز انجام شوند. در بیماران با سابقه بیماری طولانی، یک کولونوسکوپی هر چند سال یکبار توصیه می گردد. زیرا ریسک بروز برخی عوارض حتی در صورتی که بیماری در وضعیت مناسب باشد نیز وجود دارد. در صورت بروز حملات حاد یا تشدید بیماری، ممکن است جهت تعیین میزان فعالیت و گستردگی بیماری، برخی از بررسی های تشخیصی ذکر شده، تکرار شوند.

آزمایشات خونی:

 با گرفتن نمونه کوچکی از خون شما، اطلاعات زیادی در مورد میزان فعالیت بیماری شما و بهترین درمان ممکن به دست می آید. مثلا پایین بودن تعداد گلبول های قرمز خون، ممکن است نشان دهنده اتلاف خون شما از طریق مدفوع باشد. و همچنین تعداد گلبول های سفید خون نیز اطلاعات ارزشمندی راجع به بیماری شما به پزشک می دهند. هم چنین ممکن است در نتیجه اسهال، توازن آب و الکترولیت نیز از دست رفته باشد. که در آزمایشات خونی نشان داده می شوند. فاکتورهای التهابی مانند CRP و ESR نیز ممکن است در IBD افزایش یابند. همچنین کاهش مقدار آلبومین خون نیز ممکن است بیانگر از دست دادن پروتئین در نتیجه بیماری شما باشد. آزمایش مدفوع، همچنین جهت بررسی و رد کردن عفونتهای خاصی که موجب ایجاد علائم مشابه می گردند و همچنین تایید وجود خون در مدفوع مورد استفاده قرار می گیرند.

 بیماری التهابی روده در کودکی:

 هر دو بیماری کرون و کولیت زخم شونده نسبتا در کودکی نادر می باشند، ولی با رسیدن به دوران نوجوانی، ریسک ابتلا به این بیماری ها افزایش می یابد. روند غیر قابل پیش بینی مربوط به هر دو بیماری مشابه نوع بزرگ سالانه آنها می باشد. اغلب کودکان مبتلا به بیماری التهابی روده علیرغم بیماریشان از حال مناسبی برخوردارند. برخی مواقع غیبت از مدرسه اجتناب ناپذیر است. بستری شدن در بیمارستان ندرتا رخ می دهد. همچنین توصیه می گردد تا با معلم بچه ها در مورد بیماری صحبت گردد. مدارک پزشکی و یاداشت های پزشک در دسترس باشد. علاوه بر این، انتخاب شغل آینده ی کودک نمی بایست به خاطره بیماری وی محدود شود. داشتن فرزندی با بیماری التهاب روده، مطمئنا برای والدین استرس و تنشهایی به همراه دارد. از این رو، به منظور آگاهی از بیماری می بایست با پزشک متخصص مشورت گردد، تا از انتقال تنش به کودکان جلوگیری به عمل آید. کودکان شما، در صورتی که بیماریشان را به زبانی مطابق سنشان شرح دهید، احساس بهتری خواهند داشت. میزانی از بیماری که می توانید با آنها صحبت نمایید، به سنشان بستگی دارد، ولی اندکی توضیح بهتر از این است که هیچ گونه توضیحی داده نشود. پزشک شما و پرستار بالینی در صورت لزوم در این مورد می توانند مفید واقع شوند. تحقیقات نشان داده اند که بیش از ۳۰% کودکان مبتلا به بیماری کرون، رشد کمتر و تاخیر در شروع سن بلوغ را در مقایسه با همسالان خود نشان می دهند که این امر در بیماری کولیت زخم شونده، کمتر متداول است و ممکن است به دلیل استفاده طولانی مدت از استروئیدها یا جذب نامنظم مواد غذایی در روده کوچک کودکان مبتلا به بیماری کرون باشد. به همین دلیل استفاده از رژیم غذایی مناسب و مکمل های غذایی در کنترل این بیماری بسیار حائز اهمیت می باشد.





بخش : مقالات

دکتر سید علا کاظمینی

جهت هماهنگی و نوبت دهی تلفنی با شماره 07132306644 تماس بگیرید.